Trò chuyện cùng Tiến sĩ Hoàng Thị Nga về Thử nghiệm Bảo tồn giống khoai sọ nương Trạm Tấu

Dự án A4P: Xin chào Tiến sĩ Hoàng Thị Nga, Dự án A4P rất vui được trò chuyện với bà. Tiến sĩ có thể cho biết vì sao mình và nhóm nghiên cứu quyết định tham gia vào Dự án A4P với nghiên cứu về Tri thức truyền thống của người H’Mông trong bảo tồn và sử dụng nguồn gen cây khoai sọ nương tại huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái?

Tiến sĩ Hoàng Thị Nga: Nhóm nghiên cứu của Trung tâm Tài nguyên Thực vật tham gia vào các hoạt động của dự án A4P thứ nhất là vì mục tiêu của dự án A4P tập trung vào việc xóa đói giảm nghèo cho bà con dân tộc thiểu số. Thứ hai là tăng sinh kế cho bà con thông qua cách tiếp cận nông nghiệp sinh thái. Đó là những lý do chính mà nhóm nghiên cứu cũng muốn đóng góp một phần nhỏ những hiểu biết của mình trong canh tác nông nghiệp, đặc biệt là canh tác cây khoai sọ nương Trạm Tấu để có thể giúp bà con trong sản xuất nông nghiệp cũng như cây khoai sọ Trạm Tấu nhằm ổn định sinh kế người dân địa phương.

Dự án A4P: Tiến sĩ có thể cho biết đâu là những thách thức lớn nhất mà bản thân và đội ngũ nghiên cứu gặp phải trong quá trình nghiên cứu? Dự án đã hỗ trợ như thế nào đối với nghiên cứu này?

Tiến sĩ Hoàng Thị Nga: Đối với người dân huyện Trạm Tấu, đặc biệt là ở xã Bản Mù, việc canh tác cây Khoai sọ nương Trạm Tấu hoàn toàn ở trên các Nương có độ cao trên 1000m so với mực nước biển thì việc đi lại để tiếp cận được các nương khoai không chỉ là khó khăn với bà con mà cũng đồng thời là khó khăn với nhóm nghiên cứu. Nhưng đấy là khó khăn về mặt địa hình thôi chứ cũng không vì đó mà khiến cho nhóm nghiên cứu nản lòng. Chính vì những khó khăn như vậy mà nhóm nghiên cứu cũng mong muốn có thể đóng góp được phần nào đó để hỗ trợ bà con trong sản xuất  cây Khoai sọ nương Trạm Tấu

Trong các mục tiêu của Dự án A4P, thì mục tiêu đầu tiên là xóa đói giảm nghèo cho bà con dân tộc thiểu số. Mục tiêu thứ hai là tăng sinh kế cho bà con trong canh tác nông nghiệp. Để có thể canh tác cây Khoai sọ nương Trạm Tấu một cách bền vững thì việc nghiên cứu phục tráng giống khoai sọ nương Trạm Tấu đúng với giống gốc là yêu cầu cấp thiết hàng đầu và quan trọng nhất bởi nó quyết định chất lượng của khoai sọ nương Trạm Tấu, tiếp đến là cần thử nghiệm các biện pháp kỹ thuật canh tác phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương. Giống phục tráng là giống được nhân từ cây trội nhằm duy trì, khôi phục các tính trạng ban đầu của giống gốc, khắc phục hiện tượng giống thoái hoá giảm năng suất chất lượng.. Đây là mục tiêu lớn nhất mà Dự án A4P đang hướng tới và nếu hoàn thành được thì đây là những cái đóng góp lớn nhất mà Dự án A4P có thể mang lại cho bà con nơi đây,  đồng thời thúc đẩy sản xuất để cho cây Khoai sọ nương Trạm Tấu có thể phát triển trong thời gian tới được bền vững hơn.

Dự án A4P: Theo Tiến sĩ thì đâu là điểm đáng chú ý nhất trong tri thức truyền thống của người H'mông tại khu vực huyện vùng cao Trạm Tấu? tri thức này giúp ích gì cho đội ngũ nghiên cứu trong quá trình triển khai?

Tiến sĩ Hoàng Thị Nga: Như ông bà ta cũng đã có câu “Khoai đất lạ mạ đất quen”, trong canh tác cây trồng nói chung đặc biệt là Khoai sọ nương Trạm Tấu, dựa trên tri thức truyền thống này mà bà con địa phương trong quá trình canh tác cũng đã luân canh cây trồng để đạt năng suất tốt hơn. Hay nói cách khác là sau khi trồng cây khoai sọ nương Trạm Tấu trên một đơn vị diện tích liên tục thì thường sau 3 năm bà con cũng đã đổi chân đất để làm sao có thể đạt được hiệu quả cao nhất cho canh tác cây Khoai sọ nương Trạm Tấu. Đồng thời, trong quá trình bảo quản củ giống thì bà con cũng đã biết vận dụng những kiến thức bản địa của mình bằng cách bảo quản củ giống trực tiếp ở trên nương để giảm thiểu công vận chuyển từ nương về nhà, đồng thời cũng hỗ trợ trong việc bảo quản củ giống tốt nhất tại nương Đó là những lưu ý về canh tác truyền thống rất đáng quý của bà con mà cũng cần được duy trì và phát triển bên cạnh việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới để làm sao có thể thúc đẩy việc canh tác cây khoai sọ Nương Trạm Tấu một cách hiệu quả nhất.

Dự án A4P: Tiến sĩ có chia sẻ gì với bạn đọc của Bản tin Dự án A4P về triển vọng bảo tồn cây Khoai sọ nương tại huyện Trạm Tấu?

Tiến sĩ Hoàng Thị Nga: Như tôi cũng đã nói ở trên, thì chọn đúng giống là bước tiên quyết đầu tiên trong nghiên cứu phục tráng giống khoai sọ Trạm Tấu. Từ việc chọn đúng giống đó sẽ giúp bà con canh tác cây Khoai sọ nương Trạm Tấu một cách bền vững hơn. Và từ việc canh tác bền vững hơn thì sẽ có hiệu quả kinh tế tốt hơn. Việc tạo ra thói quen canh tác bền vững này nó sẽ quyết định trong việc duy trì ổn định chất lượng của cây Khoai sọ nương Trạm Tấu bằng cách áp dụng đúng tiến bộ kỹ thuật. Điểm tiếp theo là thời điểm thu hoạch cây khoai sọ phải đúng thời điểm để chất lượng của Khoai sọ nương Trạm Tấu đạt tối ưu nhất về hàm lượng tinh bột, hàm lượng protein cũng như các chất béo. Từ đó thì chất lượng Khoai sọ nương Trạm Tấu sẽ có một vị thế nhất định đối với người tiêu dùng, từ đó thúc đẩy cho sản xuất phát triển, đồng thời cũng là bảo tồn giống Khoai sọ nương Trạm Tấu của mình tại địa phương và ngày càng phát triển tốt  hơn nữa và canh tác một cách bền vững.

Dự án A4P: Xin cảm ơn Tiến sĩ./.